ContactVVV WinkelOpeningstijdenRoute
Nederlands  English

Stadswandeling Edam| Historisch & Architectonisch

21 september 2021 - Kim Tol

Edam, een stad die u vaak tegenkomt op vakantie of op reis in de vorm van Edammer kaas. Kaas is dan ook het eerste woord waarmee Edam vaak geassocieerd wordt. Dat is leuk, maar Edam is nog zo veel meer dan alleen kaas. Ik durf eigenlijk best wel te zeggen dat Edam net Amsterdam in het klein is, met zijn kleine grachten en statige monumentale gebouwen. Tijdens deze stadswandeling door Edam ontdekt u het allemaal!

 

Stadswandeling Edam

Voordat de stadswandeling begint ontvangt u in het stadhuis een boekje met daarin historische verhalen over de oorsprong van Edam en natuurlijk de route. De route eindigt bij de dam en duurt ongeveer een uur. Let op de route duurt een uur extra als je ook het museum en de grote kerk een bezoek brengt.

In dit blog neem ik u in vogelvlucht mee langs de verschillende bezienswaardigheden die te zien zijn langs de route om u alvast een inkijkje te geven in wat u al wandelend kunt ervaren in Edam. Voor de complete route van deze stadswandeling door Edam kunt u bij de VVV in Edam of in Volendam het boekje kopen voor €2,50.

 

Hal van het stadhuis

Als kind heb ik deze stadswandeling door Edam samen met mijn klasgenootjes en meester gelopen en ik weet nog precies welke gebouwen de meeste indruk op mij hebben gemaakt. Daar is de hal van het stadhuis er een van. Dit komt vooral door het prachtige stucwerk dat gemaakt is in de stijl van Lodewijk XIV.

 

Het Raadhuis

Dit is de plek waar de wandeling echt begint. Dit voormalige stadhuis dateert van 1737 en is dan ook een waar historisch gebouw met verschillende bijzonderheden die uitgelicht zijn in het boekje, zoals het verhaal over de oorsprong van het wapen van Edam.

 

Damsluis

De Damsluis bevindt zich in het hart van de stad. Deze sluis was al in gebruik in 1569 en is een aantal keer vernieuwd in de jaren daarna. De sluis is tegenwoordig niet meer in gebruik maar de weeg- en visbanken op de Damsluis zijn nog steeds intact. Deze zijn dan ook gemaakt van een combinatie van ijzer dat niet kan roesten.

 

Postkantoor

Het voormalige postkantoor is een architectonisch hoogstandje. Dit gebouw is namelijk ontworpen door C.H Peters die ook Magna Plaza heeft ontworpen in Amsterdam. Deze meneer was tevens de leerling van P.J.H Cuypers de architect van o.a. het Rijksmuseum en het Centraal station. Toch wel een leuk detail om te weten als je dit gebouw onderweg bewondert.

 

Edams museum

Het museum van Edam is te vinden in het oudste stenen huis van Edam dat dateert uit 1540. De inrichting van het museum geeft nog precies weer hoe rijkere mensen eeuwen geleden een huis bewoonden. Verder is in het museum van Edam meer over de geschiedenis van Edam te ontdekken.

 

Kaasmarkt

Op de Kaasmarkt werd tot 1922 kaas verhandeld, direct van boer aan handelaar. Een echte Edammer kaas is een klein bolvormig 40 + kaasje van ongeveer 1.7 kilo. Helaas werd deze traditie door de industrialisatie opgezegd, maar op woensdagochtenden in juli en augustus wordt deze traditie voor bezoekers nog steeds uitgevoerd op dit plein. De kaasdragers komen dan weer opdraven en u waant zich helemaal terug in 1649 toen Edam al 250.000 kaasjes per jaar produceerde.

Rond het plein van de Kaasmarkt zijn nog tal van bezienswaardigheden te zien zoals de gevelsteen die het verhaal van de sage van de meermin verteld die in 1403 in het Purmermeer werd gevonden en naar Edam werd gebracht.

 

Matthijs Tinxgracht

Langs de Matthijs Tinxgracht is als je een stukje verder loopt het voormalige Protestantse Weeshuis te zien. Dit weeshuis was gevestigd in een portierswoning die tegenwoordig op de lijst van rijksmonumenten staat.

Afbeelding met whiteboardAutomatisch gegenereerde beschrijving

 

Proveniershuis

Je zult het niet geloven maar dit prachtige gebouw met schitterende tuin waarin bijzondere fruitbomen staan leende zich vroeger als verblijfplaats voor oudere Edammers. Voor een inkoopsom van 60 gulden konden zij hier van hun oude dag genieten. Dit wordt ook wel gezien als een van de eerste versies van een verzorgingstehuis.

 

Grote kerk

De Grote kerk is een hallenkerk die waarschijnlijk rond begin 15e eeuw werd gebouwd. Echter is deze kerk wel pas in latere eeuwen in omvang uitgebreid. Ik weet nog dat ik deze kerk als klein meisje ontzettend indrukwekkend vond. Er werd destijds verteld dat er boven in de kerk een bibliotheek is geweest waar een hele grote verzameling van boeken was opgeborgen. Ik als vervend lezer vond dit natuurlijk een heel leuk feitje. Ik ben die dag zelfs nog helemaal in de nok van de toren van de kerk geweest samen met mijn klasgenootjes. Terwijl ik dit schrijf bedenk ik mij dat ik binnenkort weer eens naar de kerk zal gaan om het glas en lood en het uit 1663 daterend orgel te bewonderen.

 

Nieuwvaartje

In de omgeving van het nieuwvaartje zijn verschillende stadsboerderijen en stolpboerderijen te zien. Als je stilstaat op de brug aan het einde van de gracht kan je jezelf pas goed voorstellen hoe dit boerenbuurtje er vroeger uit heeft gezien. Hier lagen hooiboten en koeboten in het water met aan de kant rekken vol met glimmende melkbussen.

 

Het houten huis

Het houten huis is het oudste huis van Edam. Met alle branden die er zijn geweest is het een wonder dat dit huis nog steeds bestaat. Dit huis is gebouwd in de Gotische stijl in de periode voor 1500. Dit is te zien aan verschillende houten details die je pas ziet als je voor het huisje staat. Het is bijzonder om te bedenken dat dit huisje twee oorlogen heeft meegemaakt en honderden jaren onderdak heeft geboden aan verschillende mensen.

De wandeling vervolgt zich in deel twee langs de voorhaven en de voormalige Lutherse kerk. De gebouwen die u tegenkomt zijn allemaal uniek en hebben elk hun eigen architectonische verhaal.

 

Nieuwe Haven

Bij de nieuwehaven staat een van de voormalige burgemeester woningen. Vroeger werd Edam bestuurd door maar liefst vier burgemeesters. Dit burgemeester huis is wederom gebouwd in de stijl van Lodewijk XIV en geeft een statige indruk. Een perfect huis voor het perfecte plaatje. Daarnaast staat het schattige witte kerkje dat nu een woonhuis is.

Afbeelding met tekst, transportAutomatisch gegenereerde beschrijving

 

Kettingbrug

De Kettingbrug is de mooiste brug van Edam. Dit is een dubbele ophaalbrug waar in de 16e eeuw een sluis werd aangelegd, die de nieuwe haven afsloot voor het water van de Zuiderzee. Hier lagen tal van schepen en tegenwoordig heb je vanaf deze brug het mooiste uitzicht op de Zuidpoldermolen.

De route loopt verder nog langs een paar opvallende bezienswaardigheden waar je meer over kan lezen tijdens de stadswandeling in Edam.

 

Grote Bult

De omgeving van de Grote bult is een van de oudste gedeelten van de stad. Als je de rechterkant op kijkt zie je een uit de 15e eeuw daterende scheepswerf waar nog steeds historische schepen worden gerestaureerd en worden onderhouden.

 

Kwakelbrug

Vanaf de Kwakelbrug is er een mooi uitzicht op de scheepswerf aan het boerenverdriet en op de speeltoren. Deze brug is een van de weinige houten wipbruggen die Edam nog rijk is en is een verbinding voor voetgangers over het water. Hier moet je natuurlijk even overheen lopen. Als je links kijkt ziet je de twee voormalige kaaspakhuizen waar in het boekje uitgebreid over wordt verteld.

Afbeelding met tekstAutomatisch gegenereerde beschrijving

 

Gemeenlandshuis

Het gemeenlandshuis is de plek waar het bestuur van het waterschap zetelde. Hier staan drie rond een hof gegroepeerde gebouwen uit de 18e eeuw. Op een van deze gebouwen is het wapen van het hoogheemraadschap te zien. Tijdens de stadswandeling door Edam ontdek je meer over de functie van deze gebouwen en natuurlijk over de architectuur.

Afbeelding met tekst, whiteboardAutomatisch gegenereerde beschrijving

 

Lingerzijde

Het huis aan de rechterkant van de lingerzijde “t Leste Lien” is een mooi voorbeeld van de bouwkunst uit de 17e eeuw. Dit huis heeft van binnen als u even door de raampjes heen kijkt een hele aparte inrichting met een kelder aan de voorkant met een opkamer. Aan de lingerzijde is ook de pomp sluis te vinden. Hier is een duidelijk verschil in waterniveau te zien. In tijden van gevaar of oorlog konden stukken land onder water worden gezet. Indien nodig kan dit tegenwoordig nog steeds.

 

 

Speeltoren

Deze Speeltoren dateert uit de 15e of 16e eeuw en staat een beetje scheef. In 1972 dreigde de toren namelijk bijna om te vallen. Gelukkig is de toren op tijd gered. Vanuit de plek waar de speeltoren staat is er nog een mooi stukje van Edam te bewonderen voordat de wandeling eindigt.

 

Nu u heeft kennis gemaakt met een aantal bezienswaardigheden die te zien zijn tijdens de stadswandeling door Edam kan de echte wandeling natuurlijk niet uitblijven.